แหล่งข้อมูล : หนังสือมารยาทในสังคม : สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ 2533

มารยาทในศาสนสถานหรือปูชนียสถาน

ศาสนสถาน หมายถึง สถานที่ทางศาสนาของทุกศาสนา
ปูชนียสถาน หมายถึง สถานที่ที่ควรบูชา เพราะสถานที่นั้นเกี่ยวข้องกับวัตถุหรือบุคคลที่ควรบูชา
การเข้าไปในศาสนสถานหรือปูชนียสถานควรปฏิบัติดังนี้

พระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม

1. ควรแต่งกายให้สุภาพเรียบร้อย เหมาะสมกับสถานที่นั้น
2. อ่านประกาศของศาสนสถานหรือปูชนียสถานให้เข้าใจก่อน แล้วปฏิบัติตามโดยเคร่งครัด
3. หารไม่มีประกาศเกี่ยวกับระเบียบต่างๆ ควรพิจารณาว่าศาสนสถานหรือปูชนียสถานนั้น ผู้เข้าไปสมควรจะถอดรองเท่าหรือไม่ ถ้าเห็นเหมาะสมอย่างไรก็ให้ปฏิบัติตามนั้น
4. เมื่อมีความจำเป็นต้องเข้าไปในขณะที่มีการประกอบพิธี ก็ควรปฏิบัติตนอย่างสำรวมและสุภาพ
5. ควรเข้าไปด้วยอาการแสดงความเคารพ เช่น ถอดหมวก ลดร่มลง หรือไม่โพกศีรษะแล้วแต่กรณี
6. พึงแสดงความเคารพด้วยการกราบไหว้บูชาปูชนียวัตถุตามความเชื่อของตน หากต่างศาสนาหรือความเชื่อก็ควรแสดงอาการสำรวม ไม่ล่วงเกินเหยียบย่ำ
7. ช่วยรักษาความสะอาดในอาคารสถานที่โดยไม่ขีดเขียนภาพหรือข้อความตาม
ผนังกำแพงหรือส่วนอื่นใด ไม่บ้วนหรือถ่มน้ำลายหรือเสมหะ ไม่ทิ้งขยะ ไม่ถ่ายสิ่งปฏิกูลนอกเหนือจากที่ซึ่งจัดไว้ให้
8. งดการกระทำที่ไม่เหมาะสม เช่น แสดงอาการใกล้ชิดเกินควรระหว่างชายหญิง
9. ช่วยอนุรักษ์สั่งสอนบุตรหลานให้เข้าใจเรื่องการอนุรักษ์ศาสนสถานหรือปูชนียสถาน ไม่เก็บหรือนำชิ้นส่วนใดๆ ออกไปจากสถานที่นั้น หรือเมื่อพบผู้กำลังกระทำผิดก็ควรแจ้งเจ้าหน้าที่หรือผู้รับผิดชอบ
10. หากมีการบูชาสิ่งเคารพด้วยธูปเทียน เมื่อบูชาแล้วควรดูแลความเรียบร้อยเพื่อปลอดจากอัคคีภัยด้วย โดยเฉพาะสถานที่ที่ไม่ค่อยมีผู้คนไปเยี่ยมชมบ่อยนัก


การถอดรองเท้าเข้าในเขตศาสนสถาน


11. พึงสำรวมกิริยา วาจา ไม่สูบบุหรี่ ไม่เสพของมึนเมา ไม่พูดจาหยาบโลน ไร้สาระ เอะอะ อื้ออึง อันอาจทำความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้อื่น
12. พึงพูดคำสุภาพอันเป็นทางให้เกิดความเลื่อมใส ไม่พูดหมิ่นเหยียดหยามหรือกล่าวคำอันเป็นปฏิปักษ์ต่อสถานที่นั้น
13. พึงทำใจให้เป็นกลาง ไม่เพ่งโทษหรือนึกลบหลู่ดูหมิ่นศาสนาหรือความเชื่อของผู้อื่น
14. พึงทำใจให้รู้จักชื่นชมในสิ่งดีงาม เมื่อไตร่ตรองเห็นจริงโดยชอบธรรมตามเหตุและผล
15. ปฏิบัติตนให้เหมาะสมกับสถานที่อันควรแก่การเคารพสักการะ หรือปฏิบัติตาม
ขนบธรรมเนียมที่ดีงาม
ทั้งนี้ผู้รับผิดชอบในสถานที่นั้นๆ ควรช่วยดูแลให้มีการปฏิบัติโดยเหมาะสมเพื่อเกียรติและศักดิ์ศรีของสถานที่ด้วย

** มารยาทในครอบครัว
- มารยาทที่มารดาบิดาพึงปฏิบัติในครอบครัว
- มารยาทที่บุตรพึงปฏิบัติต่อมารดาบิดา
- มารยาทที่พึงปฏิบัติต่อญาติมิตร
** มารยาทในสังคมทั่วไป  
- มารยาทในศาสนสถานหรือปูชนียสถาน
- มารยาทในการเข้าเขตพระราชฐาน
- มารยาทในโบราณสถานและพิพิธภัณฑสถาน
- มารยาทในสถานที่ราชการ
- มารยาทในสถานศึกษา
- มารยาทในห้องสมุด
- มารยาทในการเยี่ยมคนไข้
- มารยาทในการจราจร
- มารยาทในการดูกีฬา
** มารยาทในการเข้าสังคม  
- มารยาทในการไปเยี่ยมผู้อื่น
- มารยาทในการเป็นเจ้าของบ้าน
** มารยาทในการโดยสาร  
- รถประจำทาง
- รถไฟ
- เรือ
มหาวิทยาลัยคริสเตียน